Girişimsel Radyolog/Nöroradyolog Doç. Dr. Başar Sarıkaya

  • +90 216 578 40 00
  • drbasarsarikaya@superonline.com
  • EN
Doç. Dr. Başar Sarıkaya Yeditepe Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı'nda görevini Koşuyolu İhtisas Hastanesi'nde devam ettirmektedir. Randevu ve ayrıntılı bilgi için: 0 216 578 5393 no'lu telefondan girişimsel radyoloji koordinatörlüğüne ulaşabilirsiniz.
Spinal anjiyografi (DSA)

Spinal anjiyografi (DSA)Spinal anjiyografi (DSA)

Spinal Anjiyografi Nedir? Neden Gerek Duyulur?

Bu sayfada tanısal amaçlı spinal anjiyografi işlemi anlatılmıştır. Spinal AVM (arteriovenöz malformasyon), AVF (arteriovenöz fistül) veya vasküler kitlelere yönelik embolizasyon işlemi sitemizde başka bir sayfada anlatılmıştır.

Diğer Yöntemler Varken Neden İstenmiş Olabilir?
Bugün için Bilgisayarlı Tomografi (BT) ve özellikle Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG) omurilik hastalıklarının tanısında görüntüleme amaçlı yeterli olmaktadır. Ancak omuriliğin damarsal problemlerinde, omuriliği her seviyede besleyen küçük ince damarlar bulunduğu için bu yöntemler yetersiz kalmaktadır ve daha ayrıntılı görüntüler elde edebilmek için anjiyografiye ihtiyaç duyulmaktadır. Spinal anjiyografi tetkiki için sizi bir nöroşirürji (beyin cerrahi) veya nöroloji uzmanının yönlendirmesi gerekmektedir.
Spinal anjiyografi ve spinal arteriovenöz malformasyonlar

Anjiyografi Nedir?

Anjiyografi X-ışını kullanılarak damar içinden görüntü elde etme yöntemidir. Damarlar tıkandığında, daraldığında veya başka anormallikler sergilediklerinde sağlık sorunları ortaya çıkar. Anjiyografi ile hekiminiz sorunun kaynağı hakkında ayrıntılı bilgi sahibi olarak tedaviyi planlayabilir.
Spinal anjiyografi omuriliği besleyen damarlarının görüntülenmesi anlamına gelir. Spinal anjiyografi DSA tekniği ile elde edilmektedir. DSA dijital subtraksiyon anjiyografi sözcüklerinin kısaltılmışıdır ve buradaki anahtar terim subtraksiyondur. İngilizcedeki çıkartma anlamına gelen “subtraction” sözcüğünden gelen bu terim anjiyografik görüntüler elde edilirken üst üste binecek kemik ve diğer dokuları çıkartarak sadece damar yapılarının net bir şekilde görülmesi anlamı taşır. Bugün için çoğu cihazda var olabilen bu özellik, sadece koroner anjiyografi (kalp anjiyosu) yapabilen cihazlarda var olmayabilir ve bu durumda elde edilen anjiyografi DSA özelliği taşımayacağından kalitesi istenen şekilde olmayabilir.

Spinal Anjiyografinin Diğer Anjiyo İşlemlerinden Farkı Var Mıdır?

Spinal anjiyografi ve spinal arteriovenöz malformasyonlar


Omurilik kafa tabanından bel bölgesine dek devam uzanan bir yapı olduğundan onlarca farklı damar tarafından beslenebilir. Dolayısıyla bu onlarca damara kateterlerin tek tek girilmesi ve ilaç verilerek görüntü elde edilmesi, diğer anjiyografi tetkiklerinden daha uzun sürebilir ve fazla sayıda malzemenin kullanılmasını gerektirebilir.
Bir de işlem sırasında hekim de dahil olmak üzere anjiyo ekibinin kendi arasında hangi damarın kaç no’lu görüntü kaydında saklandığı konusundaki konuşmalarına ve bazen de tartışmalarına kulak misafiri olabilirsiniz.

Spinal Anjiyografi İçin Hasta Nasıl Hazırlanmalıdır?

Sedasyon için Açlık

Merkezimizde tanısal amaçlı gerçekleştirilecek spinal anjiyografi işleminde hafif bir sedoanaljezi uygulamasını tercih ediyoruz. Bu amaçla 6-8 saatlik bir açlık gerekmektedir. Genellikle sabah erken saatlerde planlanan işlemler için hastanın gece 12’den sonra bir şey yememesi gerekmektedir.

Kan İnceltici İlaç Kullanan Hastalar

Hasta kullandığı ilaçları sabah işleme girmeden önce az bir su ile alabilir. Buna kan incelticilerin çoğu dahildir. Ancak kan inceltici kullanan hastalar mutlaka önceden her ilaç için teyit almalıdırlar. Coumadin gibi antikoagülasyon amacıyla ağızdan kullanılan kan incelticiler uzun etkilerinden dolayı 1 hafta önceden kesilmelidir. Bu durumda hasta 1 hafta boyunca daha kısa etkili bir iğne (Clexan gibi) kullanır ve bu ilacın da son 2 dozu işlemden önce atlanır.

Kasık Bölgesi Traşı

Anjiyografi işleminde genelde kasıktaki atardamarlardan damar sistemine girildiğinden kasık bölgesinin temizliği ve erkek hastalarda traşlı olması çok önemlidir. Mümkünse bir gün önceden bunun yapılması sağlanmalıdır.

İşlem günü nasıl olur?

İşlem öncesi

İşlemden önce hastanın tüm bulgularının gözden geçirilmesi, anjiyografi işleminin gerekliliğinin vurgulanması ve potansiyel risk ve komplikasyonları ile işlemin nasıl gerçekleştirileceği hakkında bilgi verilmesi hastanın anksiyetesini de büyük ölçüde azaltacaktır.
Hasta işlem sabahı hastaneye geldiğinde, eğer son 10 gün içinde yapılmamışsa, bir takım kan tetkiklerinin yapılması gerekmektedir. Bu amaçla biz rutin olarak Tam Kan sayımı, aPTT ve INR gibi kanama parametreleri ve BUN ve kreatinin gibi böbrek fonksiyonları gösterir testlerini mutlaka istiyoruz. Bu esnada hastaya bir de kolundan damar yolu açılır. Bazı durumlarda işlem öncesi damardan sıvı takviyesi yapılır. Hasta tüm giysilerini ve takılarını çıkartarak bir hastane önlüğü giyer. İşlem tekrar gözden geçirilir ve sorular varsa yanıtlanır. Bu esnada hasta işlemle ilgili bilgilerin verildiği ve sorularının cevaplandığını belirten bir onam formu imzalar.

Allerji ve Yetersiz Böbrek Fonksiyonlarına Karşı Alınabilecek Önlemler

Anjiyografi uygulanacak hastalarda iki tıbbi durum büyük önem taşır. Bunlardan bir tanesi kontrast madde dediğimiz damarları görüntülemeye yarayan ilaçlara karşı gelişebilecek alerjiler, bir diğeri de böbrek fonksiyonlarının bozuk olmasıdır. Hasta eğer geçmişte bu tip ilaçlara karşı bir alerjik reaksiyon yaşamışsa bu durumda iki farklı yaklaşım tercih edilebilir. Küçük çapta bir alerjik reaksiyon öyküsü bulunan hastaya işlemden önce premedikasyon (steroid ve antihistaminik ilaç uygulaması) yapılabilir. Anafilaksi adını verdiğimiz kuvvetli ve potansiyel olarak ölümcül alerjik reaksiyon öyküsü bulunan hastalarda ise anjiyografi sırasında Gadolinium adı verilen MR’da kullanılan kontrast maddeler kullanılabilir ve anjiyografide rutin olarak kullanılan iyotlu kontrast maddelerden kaçınılır.
Böbrek fonksiyon bozukluğu olan hastalarda eğer çok ileri derecede bir problem yoksa işlemden önceki gün ve sonraki gün de dahil olmak üzere toplam 3 gün Nacetylsistein (asist veya NAC) adlı ağızdan kullanılacak ilacın kontrast maddenin böbrekler üzerindeki kötü etkisini azalttığı düşünülmektedir. İşlem öncesi ve işlem boyunca hidrasyonun (damardan sıvı takviyesi) devam etmesi de kontrast maddenin etkilerini azaltır. Daha sıkıntılı durumlarda ise mutlaka nefroloji (böbrek hastalıkları) görüşünün alınması gereklidir.

Hasta Anjiyografi Masasına Alındığında

Sedasyon ile Hasta Konforu Maksimumdur

Anjiyografi esnasında damardan sedoanaljezi denilen yöntemin uygulanması hastanın işlem sırasındaki tedirginliğini ortadan kaldırarak işlem boyunca konforlu olmasını sağlayacaktır. Özel istisnai durumlar haricinde tanısal amaçlı anjiyolarda genel anestezi tercih edilmez. Ancak bebek ve küçük çocuklarda ve kooperasyon kurulamayan ajite yetişkinlerde solunum yolu kontrolünü sağlamak amacıyla anestezyoloji bölümünden yardım istenerek hastanın tamamen uyutulması sağlanır.
Sedasyon uygulanan hastalar işlem boyunca yaşamsal fonksiyonlarını değerlendirmek için monitörize edilirler. Sedasyon konusunda A.B.D. ve Türkiye’de sertifikasyona sahip Doç. Dr. Başar Sarıkaya binlerce hasta üzerindeki tecrübesiyle hafif ve orta derecedeli sedasyonları kendi insiyatifiyle gerkeçleştirmektedir.

Ultrasonografi Kılavuzluğunda Damara Giriş Riskleri En Aza İndirir

Anjiyografide temel amaç atardamar sisteminin içine girilerek görüntülenmesi istenen damarları damar içinden kontrast madde vererek görüntülemektedir. Yukarıda da değinildiği gibi en sık femoral arter dediğimiz kasık bölgesindeki atardamara girilir. Klasik yöntemle damar hissedilerek bir iğne ile girilmeye çalışılır. Yalnız hematom (damar çevresinde kan toplanması) gibi komplikasyonları en aza indirmek amacıyla bugün için pek çok çağdaş anjiyografi ünitesinde olduğu gibi ultrasonografi kullanarak damara ilk girişi sağlamak bizim de tercihimizdir. İşlemin en başı ve tek ağrı hissedilebilecek bu aşamada giriş yerine ve damarların çevresi bir lokal anestetik uygulanması bu aşamanın da büyük ölçüde ağrısız geçeceğinin teminatı olabilir.
Kasıktaki damarlar uygun olmadığı zaman işlem nadiren koldan veya elbileği düzeyinden de gerçekleştirilebilir. Aslında kalp anjiyoları için (koroner anjiyografi) rutin olarak uygulanabilen radial arter (el bileği) spinal anjyografide rutin olarak uygulanmamaktadır.

X-ışını Kılavuzluğunda Kateterler Görerek Yönlendirilir

X-ışını kılavuzluğunda kateter adı verilen ince plastik borular istenen damarlara kılavuz tel adı verilen materyaller üzerinden yönlendirilir. Daha sonra ise enjektöre çekilmiş veya otomatik pompada bulunan kontrast maddeye bağlanarak enjeksiyon gerçekleştirilir. Bu esnada hastanın hareketsiz kalması ve bazen de nefesini tutması görüntülerin yeterliliği açısından büyük önem taşımaktadır.
Daha sonra girişimsel nöroradyolog elde edilen tüm görüntüleri gözden geçirir ve ek olarak görüntü elde edilmesi gerekiyorsa onları da elde eder. Bu esnada yine hastanın primer hekimiyle de irtibat kurarak olası tedavi planı ele alınır.

İşlem Bittikten Sonra

Anjiyografi bitiminde damara giriş yerindeki arteryal kılıf çekilerek kanama kontrolü sağlanır. Bunun için yaklaşık 20 dk süren elle bası uygulaması çoğu zaman yeterlidir. Bazı kanama riski yüksek durumlarda ise kasık kapama cihazı adı verilen özel cihazlar ise kanama kontrolü sağlanır.
Anjiyografi işleminden sonra giriş tarafındaki bacak yaklaşık 4 saat hareketsiz düz uzatılmalıdır. Hastanın 6 saat mutlak yatak istirahatini uygulaması gerekmektedir. Kasık kapama cihazı uygulanan durumlarda bu süre sırasıyla 2 ve 3 saat olabilir. Herhangi başka bir durum söz konusu değilse hasta bu süreçler tamamlandıktan sonra kasığında bir bandaj ile taburcu olabilir. Bandajı hastanın ertesi gün ılık suyla duş alırken çıkartması daha kolay olacaktır.