Girişimsel Radyolog/Nöroradyolog Doç. Dr. Başar Sarıkaya

  • +90 216 578 40 00
  • drbasarsarikaya@superonline.com
  • EN
Dr. Başar Sarıkaya şu an için yeni hasta kabulü yapmamaktadır. Yeni iletişim bilgileri en kısa zamanda duyurulacaktır.
Vertebral Arter Stentleme

Vertebral Arter StentlemeVertebral Arter Stentleme

Vertebral Arter (Omurganın iki yanında beyini besleyen damarlar)
 
Vertebral Arter Nedir?
 Vertebral Arter Stentleme
Beyini besleyen 4 damardan ikisi önde şahdamarından ayrılan ve “internal karotis arter” dediğimiz damarlardır. Bir de arkada omurganın her iki yanında seyreden damar vardır ki bunlara da “vertebral arter” adını veririz. Vertebral arterler kafatasından yukarı çıktıktan bir süre sonra birleşirler ve hayati bir merkez olan beyin sapını besleyen “baziler arteri” oluştururlar. Dolayısıyla vertebral arterler beyin sapı, beyincik ve beyinin arka kesimindeki görme merkezinin beslenmesinden sorumludur.
 
Vertebral Arterde Daralma?
 
Tıp dilinde “ateroskleroz” olarak adlandırdığımız damar sertliği her damarı ilgilendirdiği gibi vertebral arterleri de tutabilir. Damar sertliğine bağlı olarak vertebral arterlerde de plaklar görülebilir. Bu plaklar en sık olarak damarın köken aldığı noktada olurlar. Şahdamarlarında daha sık gördüğümüz plaktaki parçaların koparak beyine doğru yönlenmesi, vertebral arter söz konusu olduğunda pek rastladığımız bir hadise değildir. Bununla ilgili bilgileri ilgili sayfada vermiştik (bkz karotis stentleme). Vertebral arterdeki şiddetli daralma ile birlikte beyin sapı veya beynin arka kesimlerinde beslenememe ortaya çıkarsa buna bağlı sorunlar izlenebilir. Anatomik olarak iki vertebral arter yukarıda birleşip tek bir damar oluşturdukları için genellikle bu damarlardan birinin açık olması yeterlidir. Bazı durumlarda vertebral arterlerden birisi doğuştan ince olabilir.
 
Vertebral arterdeki daralma nasıl bulgu verir?
 
“Vertebrobaziler yetmezlik” denilen tanı, baş dönmesi bulunan hastalarımıza hele bir de renkli Doppler incelemede “atardamar debisi sınırda veya sorunlu” olarak belirtilmişse hemen yapıştırılır. Aslında bu hastaların büyük kesimi ya Meniere hastalığı gibi iç kulak problemi olan hastalar, ya da “benign pozisyonel vertigo” dediğimiz yine iç kulakla ilişkili bazen çok şiddetli baş dönmesi ile karakterize rahatsızlıklardır. Benim kişisel kanım “vertebrobaziler yetmezlik” tanısının gereksiz yere çok sık kullanıldığı yönündedir. Ama vertebral arterdeki ciddi daralmalar bu damarların beslediği alanlardaki beslenme bozukluğuna yol açabilirler. Bu durumda beyin sapında, beyincikte veya beyinin arka kesimlerinde enfarktüs meydana gelebilir.
Bir de “subklavyan çalma sendromu” vardır ki, burada damar sertliğine bağlı tutulum vertebral arterde değil de vertebral arterin köken aldığı ve kolu besleyen damardaki daralmaya bağlı izlenir. Hasta özellikle darlık olan taraftaki kolunu çalıştırdığı zaman kolun kan ihtiyacı artar, fakat bu artan kan ihtiyacı normal yollarla karşılanamadığı için vertebral arterde ters yönde akım olur ve kan beyinden kola doğru çekilir. Bu durumda ise göz kararması, baş dönmesi, fenalık hissi ve bayılma görülebilir.
 
Vertebral Arter Darlığı Tanısı Nasıl Konur?

 Vertebral Arter Stentleme

Çeşitli klinik bulgu ve belirtiler ile şüphelenildiği zaman, genellikle ilk görüntüleme yöntemi renkli Doppler ultrasonografi olur. Ancak ultrasonun kendine özgü kısıtlıklıkları nedeniyle, çoğu zaman damar darlığının en olası olduğu bölge görüntülenemez. Ülkemizde vertebral arterlerden “debi” ölçümü yapılarak “vertebrobaziler yetmezlik” tanısına ulaşılmaya çalışılır ki bu da artık Dünya’da terkedilmiştir. Ön inceleme olarak yeterli olmakla birlikte “subklavyan çalma” hariç, renkli Doppler kesin tanıya ulaşmada maalesef yetersizdir. Ancak boyun ve beyin damarlarının MR (Manyetik Rezonans) veya BT (Bilgisayarlı Tomografi) ile görüntülenmesi son zamanlarda oldukça yaygınlaşmaktadır ve MR anjiyografi veya BT anjiyografi dediğimiz tetkikler ile hem vertebral arterler boylu boyunca görüntülenebilir, hem de beyindeki diğer damarlar hakkında bilgi sahibi olunabilir. Yine de bu incelemeler bazı durumlarda yetersiz kalabilir ve o zaman DSA adını verdiğimiz kateter vasıtasıyla gerçekleştirilen anjiyografiye gereksinim duyulur. DSA, omurga hareketlerine bağlı vertebral arterde oluşan daralma gibi çok nadir hastalıklarda ise tek güvenilir görüntüleme yöntemidir. Serebral DSA’nın nasıl bir işlem olduğunu okumak isteyenler bu linke tıklayabilirler (bkz serebral DSA).

 

Vertebral Arter Darlığı Nasıl Tedavi Edilir?
 
Tedavi konusunda karar vermek için 1) Hastanın klinik belirtileri ve ayrıntılı öyküsü 2) Darlığın derecesi ve eşlik edebilecek diğer daralmaların saptanması 3) Beyindeki diğer damarların durumu ve beyin damarları arasındaki bağlantı noktalarının değerlendirilmesi ve 4) Beyin MR’da bu damarların beslediği alanlardaki darlığa bağlı indirek bulgular masaya yatırılır. Hastanın darlığı ileri derecede değilse, ve hasta kan inceltici ilaç kullanmıyorsa genelde ilk yaklaşım bu ilaçların başlanması şeklindedir. Ama ileri derecedeki darlıklarda, özellikle beyin sapı beslenmesinin bozulduğu durumlarda ise stentleme tek tedavi yöntemidir. Vertebral arterler darlığı gidermek için bir cerrahi yöntem bulunmamaktadır.
 
Stentleme Nasıl Bir İşlemdir?
 
Stent adını verdiğimiz metalik kafes şeklindeki materyaller damarın uzun süreli açık kalmasını sağlamak amacıyla üretilmişlerdir. Stentler, darlık bölgesine damar içinden yerleştirilir ve oranın açıklığına tekrar kavuşmasını sağlarlar. Stentleme işlemi diğer anjiyografik işlemlerde olduğu gibi çoğunlukla kasıktaki atardamardan girilerek yapılır.
Bugün için vertebral arter stentlemede özellikle beyin anatomisi ve hemodinamisini de iyi bilen nöroradyologların elinde komplikasyon adını verdiğimiz istenmeyen sonuçların görülme riski çok azdır. Günübirlik olarak gerçekleştirilen bu işlemde çoğu zaman hasta geceyi dahi hastanede geçirmeden evine gidebilir.